سنسور NOx اصلی داف یورو 6 برند DAF

سنسور NOx در DAF XF Euro 6؛ دو موقعیت، دو وظیفه متمایز

در کامیون‌های DAF XF Euro 6، سیستم کنترل انتشار آلاینده‌ها از دو سنسور NOx مجزا بهره می‌گیرد که هر یک در موقعیت خاصی از مسیر اگزوز قرار دارند. سنسور NOx قبل از کاتالیست (Upstream NOx Sensor) در ابتدای مسیر گاز خروجی و پیش از ورود به پوسته SCR نصب می‌شود و مقدار اکسیدهای نیتروژن تولیدشده توسط موتور را به‌صورت مستقیم اندازه‌گیری می‌کند. سنسور NOx بعد از کاتالیست (Downstream NOx Sensor) پس از گذر گازها از بستر کاتالیستی نصب شده و کارایی فرایند تبدیل آلاینده‌ها را تأیید می‌کند. هر دو سنسور داده‌های خود را به واحد کنترل موتور (ECU) ارسال می‌کنند و ECU بر اساس اختلاف مقادیر دریافتی، میزان تزریق ادبلو را تنظیم می‌کند. نبود هر یک از این دو سنسور یا خرابی آن‌ها می‌تواند عملکرد کل سیستم aftertreatment را مختل کند و موجب روشن شدن چراغ خطای موتور شود. برای مشاهده محصولات DAF و استعلام قیمت روز، با داف یدک در ارتباط باشید.

نحوه عملکرد الکتروشیمیایی سنسور NOx در مسیر اگزوز

سنسور ناکس بر پایه اصول الکتروشیمیایی کار می‌کند و از سلول‌های حسگر سرامیکی تشکیل شده که در دمای بالا به غلظت اکسیدهای نیتروژن واکنش نشان می‌دهند. در سنسور قبل از کاتالیست، گاز خروجی موتور که حاوی ترکیبات NO و NO2 است وارد محفظه حسگر می‌شود؛ جریان الکتریکی ایجادشده متناسب با غلظت NOx بوده و به سیگنال دیجیتال تبدیل می‌گردد. این سیگنال نقش مرجع را برای سیستم SCR ایفا می‌کند تا میزان دقیق ادبلو مورد نیاز محاسبه شود. سنسور بعد از کاتالیست همین فرایند را در خروجی سیستم SCR تکرار می‌کند تا راندمان تبدیل ناکس را به نیتروژن و آب ارزیابی کند. اگر اختلاف بین دو سنسور از حد مجاز خارج شود، ECU وارد حالت اضطراری می‌شود و فرمان کاهش گشتاور موتور یا محدودسازی سرعت را صادر می‌کند. وجود هیتر داخلی در هر دو سنسور برای رسیدن سریع به دمای کاری اهمیت زیادی دارد.

تطابق سنسور NOx با سیستم aftertreatment کامیون DAF XF Euro 6

هر دو سنسور NOx که در فروشگاه داف یدک عرضه می‌شوند برای سیستم aftertreatment کامیون‌های DAF XF Euro 6 طراحی شده‌اند. این خودروها مجهز به موتور MX-11 یا MX-13 بوده و از سیستم SCR پیشرفته برای کاهش انتشار اکسیدهای نیتروژن استفاده می‌کنند. سنسور قبل از کاتالیست به‌طور مستقیم با مسیر اگزوز بالادست پوسته DPF و SCR در ارتباط است، در حالی که سنسور بعد از کاتالیست در پایین‌دست سیستم تصفیه قرار می‌گیرد. این دو سنسور از نظر کانکتور الکتریکی، رزوه محل نصب و منطق سیگنال‌دهی با یکدیگر تفاوت دارند و جابه‌جا کردن آن‌ها ممکن است منجر به ثبت خطاهای تشخیصی نادرست شود. هنگام خرید، مشخص کردن اینکه به سنسور upstream یا downstream نیاز دارید از اهمیت بالایی برخوردار است. داف یدک هر دو نوع را در موجودی دارد و می‌تواند راهنمایی لازم را ارائه دهد.

نشانه‌های خرابی سنسور ناکس؛ از چراغ موتور تا محدودیت دور

خرابی سنسور NOx در DAF XF Euro 6 معمولاً با مجموعه‌ای از علائم قابل تشخیص همراه است. شایع‌ترین نشانه روشن شدن چراغ هشدار موتور (MIL) یا چراغ هشدار سیستم اگزوز روی داشبورد است. ECU کدهای خطای مربوط به NOx را ذخیره می‌کند که با دستگاه دیاگنوستیک قابل خواندن هستند. در مراحل پیشرفته‌تر خرابی، کامیون وارد حالت دِریت (Derate) می‌شود؛ یعنی قدرت موتور به‌صورت اتوماتیک کاهش می‌یابد و سرعت به حدود ۲۰ تا ۳۰ کیلومتر در ساعت محدود می‌شود. مصرف غیرعادی ادبلو یا برعکس عدم مصرف آن نیز می‌تواند نشانه‌ای از خرابی یکی از این دو سنسور باشد. علاوه بر این، افزایش دود سیاه یا دود آبی رنگ از اگزوز، بوی تند ادبلو سوخته و کاهش محسوس اقتصاد سوخت از دیگر نشانه‌های مرتبط هستند که نباید نادیده گرفته شوند. سایر محصولات مرتبط در دسته یدکی موتور را نیز بررسی کنید.

عیب‌یابی هدفمند سنسور NOx پیش از تصمیم به تعویض

پیش از تعویض سنسور NOx، انجام یک فرایند عیب‌یابی دقیق ضروری است تا از هدر رفتن هزینه جلوگیری شود. ابتدا با دستگاه دیاگنوستیک سازگار با داف، کدهای خطای ذخیره‌شده را بخوانید و مشخص کنید که کدام سنسور (upstream یا downstream) خطا داده است. سپس اتصالات الکتریکی و کانکتور سنسور را از نظر خوردگی، شکستگی یا شل شدن بررسی کنید؛ گاهی اوقات تمیزکاری یا تعویض کانکتور مشکل را برطرف می‌کند. ولتاژ تغذیه سنسور و سیگنال خروجی آن را با مولتی‌متر اندازه‌گیری کنید. بررسی هیتر داخلی سنسور نیز اهمیت دارد؛ هیتر خراب می‌تواند موجب کندی واکنش سنسور در دمای پایین شود. همچنین وضعیت پوسته DPF و سیستم دوزینگ ادبلو را بررسی کنید زیرا گرفتگی یا خرابی در این قطعات می‌تواند سیگنال‌های نادرستی به سنسور NOx تحمیل کند.

راهنمای عملی نصب و تعویض سنسور ناکس در DAF XF Euro 6

نصب صحیح سنسور ناکس نیازمند رعایت چند نکته فنی مهم است. پیش از شروع، موتور را خاموش کرده و اجازه دهید اگزوز کاملاً سرد شود تا خطر سوختگی برطرف گردد. سنسور قدیمی را با آچار مخصوص سنسور اکسیژن در اندازه مناسب باز کنید؛ در صورت زنگ‌زدگی رزوه می‌توان از روان‌کننده حرارتی استفاده کرد. قبل از نصب سنسور جدید، رزوه‌های محل نصب را تمیز کرده و از سالم بودن آن اطمینان حاصل کنید. گشتاور سفت کردن سنسور را طبق مشخصات سازنده رعایت کنید تا از نشتی گاز اگزوز جلوگیری شود. پس از نصب، کانکتور را محکم وصل کنید و مطمئن شوید در مسیر حرارت قرار نگیرد. پس از راه‌اندازی موتور، با دستگاه دیاگنوستیک کدهای خطای قبلی را پاک کنید و عملکرد سیستم SCR را در یک سفر آزمایشی کنترل کنید. توجه داشته باشید که در کنار سنسور نوکس، قطعات مرتبطی مانند سنسور اکسیژن (لامبدا)، پمپ دوزینگ ادبلو و کاتالیست SCR نیز باید از نظر سلامت بررسی شوند.

سوالات متداول درباره سنسور NOx اصلی برند DAF